WorldCat Discovery Services – Một Google khám phá tài nguyên của thư viện
Một hệ thống giống như Google của thư viện, bạn đã bao giờ tưởng tượng được?.
Từ triết lý nền tảng là lấy người dùng làm trung tâm, OCLC đã tạo ra một dịch vụ khám phá tài nguyên có khả năng tìm kiếm nhanh chóng từ nhiều nguồn khác nhau (trong và ngoài thư viện, nội bộ hay từ xa), tạo ra sự liền mạch và thống nhất trong việc cung cấp thông tin. Thông tin được tìm kiếm trên phạm vi toàn cầu, các kết quả tìm kiếm được xếp hạng và có gợi ý tài liệu liên quan, được trình bày trong một giao diện trực quan, với tên gọi WorldCat Discovery Services.
1. WorldCat Discovery Services (WCD) là gì?
Đó là một giải pháp Dịch vụ Khám phá dữ liệu lớn (hay Cổng tìm kiếm và chuyển giao tài nguyên tập trung) đã được áp dụng tại nhiều thư viện trên thế giới, đồng thời cũng là xu thế quan tâm của các thư viện Việt Nam thời gian gần đây.
WorldCat Discovery Services như một kênh liên lạc trực tiếp, giữa người dùng thư viện với các dịch vụ, tài liệu của thư viện và các nhà cung cấp nội dung chỉ bằng một cổng tìm kiếm thông tin duy nhất (one-search). Nó cho phép người dùng chỉ cần 1 click chuột để tìm kiếm và truy cập đến 580+ triệu biểu ghi thư mục; 3,5+ tỷ điểm vốn tài liệu (holdings) từ hàng chục nghìn thư viện. viện nghiên cứu, các nhà xuất bản điện tử lớn cùng đóng góp; 480+ ngôn ngữ…
Là giải pháp được phát triển bởi OCLC, WorldCat Discovery hiện đang được ứng dụng tại hàng ngàn viện trên toàn thế giới. Với nền tảng công nghệ điện toán đám mây, nó không phụ thuộc vào cán bộ IT cho việc triển khai. Hơn thế nữa, các yêu cầu hỗ trợ trong quá trình sử dụng được quản lý thông qua kênh dịch vụ Zendesk của OCLC mà không cần thực hiện bởi Khách hàng. Điều đó khiến, WorldCat Discovery trở nên tiện dụng, đem lại hiệu quả cho người quản trị, thủ thư và bạn đọc.
2. Cấu trúc mô hình hoạt động của WorldCat Discovery
Thứ nhất, tầng dưới là dữ liệu bên trong Thư viện, bao gồm tài liệu in, tài liệu số, CSDL người dùng.
Thứ hai, ở tầng trên, WorldCat Discovery giúp kết nối với các dữ liệu bên ngoài bao gồm: 1000+ Nhà cung cấp CSDL điện tử, 100+ triệu tài liệu từ các nguồn truy cập mở (Open Access), dữ liệu được chia sẻ bởi 30.000 thư viện trên WorldCat. Đây là các nguồn dữ liệu rất lớn, cho phép người dùng chỉ cần 1 click chuột (one-click) để tìm kiếm trên hàng trăm triệu dữ liệu trên toàn cầu.
Đây là mô hình kiến trúc của Dịch Khám phá dữ liệu lớn WCD
Đặc biệt, trong ví dụ mô hình, các Thư viện, các tổ chức hoàn toàn có thể duy trì song song hệ thống phần mềm hiện tại của mình kết hợp với các dịch vụ của OCLC, cụ thể ở đây là WorldCat Discovery Services.
3. Chức năng của WorldCat Discovery
- Cổng tìm kiếm tập trung và duy nhất (One-search) cho mọi nguồn tài nguyên thông tin. WorldCat Discovery Central Index, bao gồm WorldCat và 12 cơ sở dữ liệu FirstSearch bổ sung như sau: WorldCat, WorldCat Dissertations and Theses, Electronic Books, ArticleFirst, PapersFirst, ProceedingsFirst, OAIster, GPO và Medline, ERIC, SCIPIO, Electronic Collection Online (ECO), Clase Periodica.
- Liên kết đến các thư viện trong mạng lưới chia sẻ WorldCat và 3000+ bộ sưu tập điện tử từ hàng nghìn nhà cung cấp nội dung uy tín (ProQuest, EBSO, Gale, và Elsevier và vẫn đang phát triển).
- Nội dung truy cập mở miễn phí (Open Access) của trên 110 triệu tài liệu toàn văn, 40 triệu ebooks (vẫn đang tiếp tục tăng thêm) từ hơn 1.000 nhà xuất bản.
=> Tham khảo TẠI ĐÂY
Trong bối cảnh kinh phí vẫn luôn là bài toán với các thư viện, việc được “tặng kèm” Open Access khổng lồ như vậy thật sự rất thiết thực, bổ sung cho thư viện đáng kể cả về chất và lượng.
Đây thực sự là nguồn dữ liệu rất lớn, cho phép người dùng chỉ cần 1 click chuột (One – search) để tìm kiếm hàng trăm triệu dữ liệu trên toàn cầu.
- Quản lý tài nguyên theo khóa học (Course Reserve): Cho phép lưu trữ, tìm kiếm và chia sẻ các tài liệu dành riêng cho khóa học (theo tên, người hướng dẫn, khoa/bộ mộn…) có trong bộ sưu tập của thư viện.
- Tích hợp các công cụ chia sẻ, trích dẫn…
- Hỗ trợ mượn liên thư viện toàn cầu: Hệ thống mượn liên thư viện toàn cầu (WorldShare Interlibrary Loan – ILL) được tích hợp trực tiếp vào giao diện WorldCat Discovery của thư viện, cho phép người dùng dễ dàng xác định và yêu cầu mượn từ mạng lưới 10.000+ thư viện ILL trên thế giới.
Giao diện WCD mà IDT đã triển khai thành công tại Đại học Việt Đức
Giao diện kết quả tìm kiếm tích hợp Open Access của Đại học Anh quốc
Giao diện tầng thông tin chi tiết tài liệu trên WCD của Đại học Hà Nội
4. Chia sẻ trải nghiệm người dùng WorldCat Discovery từ Đại học Hà Nội
Đại diện thư viện Đại học Hà Nội chia sẻ: “WorldCat Discovery là một giải pháp tuyệt vời, không chỉ giúp Thư viện trường Đại học Hà Nội (HANU) cung cấp Cổng tìm kiếm tập trung và duy nhất (One-search) cho mọi nguồn tài nguyên mà còn mở rộng bộ sưu tập thông qua WorldCat và một chỉ mục trung tâm khổng lồ với 3.156 bộ sưu tập từ các nhà xuất bản hàng đầu, cho phép truy cập vào gần 4 tỷ điểm vốn tài liệu (trong đó có Open-Access). Kể từ khi triển khai, lượt sử dụng và truy cập tại Thư viện đã tăng gấp 7 lần so với trước đây.
WorldCat Discovery đã giúp Thư viện hoàn thành tốt sứ mệnh hỗ trợ phục vụ đào tạo và nghiên cứu, nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ trong kỷ nguyên số. Đồng thời cũng góp phần khẳng định vị thế của Thư viện trong Nhà trường.
Thành công này có được nhờ sự giới thiệu, tư vấn và đồng hành từ IDT trong suốt quá trình đầu tư và triển khai. Bên cạnh đó, OCLC cũng luôn tạo điều kiện thuận lợi với Thư viện thông qua các chính sách hỗ trợ linh hoạt, giúp việc ứng dụng giải pháp đạt hiệu quả cao nhất.
HANU rất mong muốn OCLC tiếp tục đổi mới, phát triển thêm nhiều giải pháp hữu ích hơn nữa như Discovery để không chỉ HANU mà các thư viện đại học Việt Nam nói chung đều có thể tiếp cận và tạo ra sự đột phá trong dịch vụ.”
Có thể nói, WorldCat Discovery chính là “bản đồ kho báu” dẫn đường đến tri thức, biến hành trình tìm kiếm thông tin của người dùng từ “mê cung” thành “đường cao tốc”.
Việc ứng dụng WorldCat Discovery đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ thư viện mà còn mở rộng kết nối tri thức toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh thời đại đòi hỏi sự hội nhập sâu rộng.
Tác giả: Hoài Nam
